elen

Το έργο

Τα απόβλητα είναι ένα αναπόφευκτο προϊόν της ανθρώπινης κοινωνίας. Κατά μέσο όρο, κάθε Ευρωπαίος πολίτης παρήγαγε 460 kg Αστικά Στερεά Απόβλητα (ΑΣΑ) το 1995. Το ποσό αυτό αυξήθηκε σε 520 κιλά ανά άτομο το 2004, και περαιτέρω αύξηση σε 680 kg ανά άτομο προβλέπεται μέχρι το 2020. Συνολικά, αυτό αντιστοιχεί σε αύξηση κατά σχεδόν 50% σε 25 χρόνια. Η αποτελεσματικότερη διαχείριση των ΑΣΑ αποτελεί πλέον μια επιτακτική ανάγκη που έχει να αντιμετωπίσει η κοινωνία. Η ανεξέλεγκτη απόρριψη και μη ορθολογική διαχείριση των αποβλήτων προκαλεί ποικίλα προβλήματα, συμπεριλαμβανομένης της υποβάθμισης της ποιότητας των επιφανειακών και υπογείων υδάτων. Επιπλέον, μπορεί να οδηγήσει σε κινδύνους για την ασφάλεια από πυρκαγιές ή εκρήξεις. Η ακατάλληλη διαχείριση των αποβλήτων αυξάνει, επίσης, την παραγωγή  αερίων του θερμοκηπίου (GHG), που συμβάλλουν στην κλιματική αλλαγή.

Κατά τη διάρκεια των τελευταίων δεκαετιών, η Ευρώπη δημιούργησε σταδιακά ένα συνεκτικό νομοθετικό και κανονιστικό πλαίσιο για τη διαχείριση των αποβλήτων. Η αναθεωρημένη Οδηγία Πλαίσιο για τα απόβλητα (2008/98/ΕΚ) θεσπίζει τις αρχές της ιεράρχησης των αποβλήτων και ορίζει στόχους ανάκτησης υλικών, ώστε να ενθαρρυνθούν τα κράτη μέλη για να εκτελούν έργα επεξεργασίας και προγράμματα διαχείρισης αποβλήτων. Με την επιφύλαξη του άρθρου 10(2) της Οδηγίας Πλαίσιο για τα απόβλητα, έως το 2015 προβλέπεται η υιοθέτηση της διαλογής στην πηγή για τουλάχιστον τα ακόλουθα υλικά: χαρτί, μέταλλο, πλαστικό και γυαλί. Επιπλέον, η Οδηγία Πλαίσιο για τα απόβλητα ενθαρρύνει τη χωριστή συλλογή των βιοαποδομήσιμων οργανικών αποβλήτων (βιολογικά απόβλητα), με σκοπό την κομποστοποίηση και τη χώνευση των βιολογικών αποβλήτων, σύμφωνα με την Οδηγία για την υγειονομική ταφή (1999/31/ΕΚ). Η Οδηγία περί υγειονομικής ταφής υποχρεώνει τα κράτη μέλη να μειώσουν την ποσότητα των βιολογικών αποβλήτων προς υγειονομική ταφή στο 35% των επιπέδων του 1995 μέχρι το 2016 (2020 για την Ελλάδα και κάποια ακόμα κράτη μέλη), ενέργεια η οποία θα μειώσει σημαντικά το πρόβλημα. Προτεραιότητα της Επιτροπής είναι να διασφαλίσει ότι τα κράτη μέλη συμμορφώνονται με την παρούσα νομική απαίτηση πλήρως και εγκαίρως.

Τα τελευταία χρόνια η έννοια της Ολοκληρωμένης Διαχείρισης Στερεών Αποβλήτων  έχει προταθεί ως η πλέον κατάλληλη δράση για να αποφευχθούν οι αρνητικές επιπτώσεις στη δημόσια υγεία που προκαλούνται από τις αυξανόμενες ποσότητες των στερεών αποβλήτων που απορρίπτονται χωρίς κατάλληλη συλλογή ή διάθεση. Η Ολοκληρωμένη Διαχείριση Στερεών Αποβλήτων  περιλαμβάνει την ολοκληρωμένη πρόληψη της παραγωγής αποβλήτων, ανακύκλωση, επεξεργασία και πρόγραμμα ασφαλούς διάθεσης. Ένα αποτελεσματικό σύστημα  λαμβάνει υπόψη την πρόληψη, την ανακύκλωση και τη διαχείριση στερεών αποβλήτων κατά τρόπο που να υπηρετεί πιο αποτελεσματικά την προστασία της ανθρώπινης υγείας και του περιβάλλοντος. Η ολοκληρωμένη διαχείριση στερεών αποβλήτων περιλαμβάνει την αξιολόγηση τοπικών αναγκών και συνθηκών και, στη συνέχεια, την επιλογή και συνδυασμό των πιο κατάλληλων δραστηριοτήτων διαχείρισης αποβλήτων για τις προϋποθέσεις αυτές. Οι κύριες δραστηριότητες της ολοκληρωμένης διαχείρισης στερεών αποβλήτων είναι η πρόληψη των αποβλήτων, η ανακύκλωση, η κομποστοποίηση και η αναερόβια χώνευση και η καύση και η διάθεσή τους σε κατάλληλα σχεδιασμένους, κατασκευασμένους και διαχειριζόμενους χώρους υγειονομικής ταφής.

Η διαχείριση των ΑΣΑ στην Ελλάδα εξακολουθεί να αποτελεί πρόκληση. Η Ελλάδα περιλαμβάνει περισσότερα από 3.500 διαφορετικά νησιά, έχει ιδιαίτερη γεωμορφολογία  και έντονη τουριστική ανάπτυξη. Τα χαρακτηριστικά αυτά δημιουργούν το σύνθετο πρόβλημα της διαχείρισης των αποβλήτων, που συνδέεται με τη δημιουργία πολυάριθμων μη ειδικά σχεδιασμένων χώρων υγειονομικής ταφής. Έτσι, δόθηκε προτεραιότητα στη μείωση αυτών των ανεξέλεγκτων χώρων διάθεσης απορριμμάτων (ΧΑΔΑ), ενώ ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει δοθεί στη δημιουργία βιώσιμων λύσεων για συστήματα ολοκληρωμένης διαχείρισης στερεών αποβλήτων. Μέχρι το 2015, στο πλαίσιο της νέας Οδηγίας Πλαίσιο για τα απόβλητα, η Ελλάδα πρέπει να εισάγει τη διαλογή στην πηγή για κάθε τύπο ανακυκλώσιμων υλικών, ενώ έως το 2020, η προετοιμασία για επαναχρησιμοποίηση και  ανακύκλωση των υλικών αποβλήτων, για τουλάχιστον το χαρτί, μέταλλο, πλαστικό και γυαλί από τα νοικοκυριά και ενδεχομένως άλλης προέλευσης στο βαθμό που αυτές τα απόβλητα αυτά είναι παρόμοια με τα απόβλητα των νοικοκυριών, πρέπει να αυξηθεί στο ελάχιστο κατ’ ελάχιστον στο 50 % ως προς το συνολικό βάρος. Επιπλέον, σύμφωνα με την Οδηγία για την υγειονομική ταφή, η Ελλάδα πρέπει να μειώσει την ποσότητα των βιοαποδομήσιμων αστικών αποβλήτων που οδηγούνται για τελική διάθεση κατά 20% σε σύγκριση με τα επίπεδα του 2000 έως το 2010 και κατά 50% μέχρι το 2050 και είναι σήμερα μακριά από τους στόχους αυτούς.

Το εν λόγω Έργο προωθεί την έννοια της ολοκληρωμένης διαχείρισης στερεών αποβλήτων και αποσκοπεί στην ανάπτυξη, την επίδειξη και την εφαρμογή ενός ολοκληρωμένου συστήματος διαχείρισης στερεών αποβλήτων στην Τήνο. Το προτεινόμενο σύστημα θα περιλαμβάνει τη χωριστή διαλογή στην πηγή κάθε είδους ανακυκλώσιμου υλικού (γυαλί, μέταλλο, χαρτί, πλαστικό), καθώς και των βιολογικών αποβλήτων και την μετέπειτα επεξεργασία των συλλεγόμενων βιολογικών αποβλήτων. Η αερόβια επεξεργασία (κομποστοποίηση) θα εξεταστεί μέσα από μια πρότυπη μονάδα επίδειξης στην Τήνο, ενώ η αναερόβια χώνευση των βιολογικών αποβλήτων θα  διερευνηθεί σε εργαστήριο του Πανεπιστημίου της Βερόνα στην Ιταλία.

Προβλέπεται ότι η επιτυχής υλοποίηση του έργου θα θέσει τις βάσεις για την επίλυση του θέματος της διαχείρισης των στερεών αποβλήτων για όλο το νησί καθώς επίσης θα ενισχύσει τη δραστηριότητα των Αρμόδιων Αρχών αναφορικά με τις απαιτήσεις εναρμόνισης με την υφιστάμενη ευρωπαϊκή νομοθεσία.  Έτσι το νησί της Τήνου θα αποτελέσει πρότυπο και για άλλα νησιά και απομακρυσμένες περιοχές στο θέμα της ολοκληρωμένης διαχείρισης των ΑΣΑ.